Mon, 04/10/2017 - 11:31 - 14 Views

Hội thảo “Phụ nữ và nghề làm báo” đã được Institut Français/ Viện Pháp tại Việt Nam tổ chức vào ngày 29/3/2017, tại trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, TP.HCM. Diễn giả là nhà báo Christine Ockrent đến từ Pháp và nhà báo Nguyễn Thế Thanh, TP.HCM. Hội thảo được dẫn dắt bởi nhà báo Trương Thủy, Đài Truyền hình Việt Nam.

Được biết, những nhà báo nữ đầu tiên đã xuất hiện ở Pháp vào cuối thế kỷ 19. Vào đầu thế kỷ 20, có một số nhà báo nữ của Pháp rất nổi tiếng như: Louise Weiss (1893-1983) đã tham gia đưa tin về đời sống chính trị trong giai đoạn giữa hai cuộc chiến tranh thế giới, hoặc Hélène Gordon Lazareff (1909-1988) đã sáng lập ra tạp chí “Elle” vào năm 1945, Françoise Giroud (1916-2003) đã thành lập ra tạp chí L’Express vào năm 1953 cùng với Jean-Jacques Servan-Schreiber.

Khi Christine Ockrent tham gia vào ngành truyền thông, vào thập niên 1980 tại Pháp, đã có nhiều phụ nữ làm việc trước bà, họ phụ trách các chuyên mục về giáo dục, y tế, nữ công gia chánh. Còn nam giới thường phụ trách chuyên mục về thời sự, trang trí nội thất.  Vào năm 1981, khi làm việc tại France 2, kênh truyền hình quan trọng nhất nước Pháp, Christine Ockrent là người phụ nữ đầu tiên giới thiệu các bản tin thời sự. «Nữ hoàng Christine» nhanh chóng trở thành nhân vật quan trọng trong giới truyền thông Pháp và là người phụ nữ tiên phong trong phong trào nữ hóa giới truyền thông. Bà đã được giải thưởng “7 d’or” cho phát thanh viên xuất sắc nhất (1985). Với cách làm việc chuyên nghiệp, lòng dũng cảm và tính kiên định, bà đã đảm nhiệm những vị trí hàng đầu tại nhiều cơ quan truyền thông tại Pháp như RTL, TF1 và L’Express. Từ năm 2008 đến năm 2011, bà điều hành Tập đoàn Nghe nhìn quốc tế của Pháp (nay là tập đoàn truyền thông France Médias Monde). Bà cũng từng là tổng giám đốc của France 24 và là tổng giám đốc đặc trách của RFI. Bà đã làm người dẫn chương trình và tham gia nhiều chương trình truyền hình nổi tiếng có uy tín như Duel sur la 3 và Affaires étrangères (Ngoại giao).

Từ trái sang phải: Các nhà báo Trương Thủy, Christine Ockrent và Nguyễn Thế Thanh

Trước đây, khi nhà báo nữ đi làm một bài phóng sự truyền hình, bà cần có một nhóm khoảng năm người – đa số là nam giới- cùng làm việc chung như: người quay phim, người lo ánh sáng, người lo âm thanh, người dựng phim. Ngày nay, với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, nhà báo nữ có thể tự đi tác nghiệp một mình ở nơi xa xôi vì máy quay phim nay có nhiều chức năng và kích thước lẫn khối lượng cũng nhỏ và nhẹ hơn, một mình bà có thể tự quay phim, nhanh chóng dựng phim và gửi đoạn phim này qua mạng truyền thông vệ tinh về cơ quan mình để kịp thời phát tin ra cho công chúng. Hình ảnh của các nhà báo nữ trên truyền hình đã góp phần làm thay đổi mạnh mẽ toàn xã hội. Tuy được thuận lợi về khoa học kỹ thuật như vậy, nhưng nhà báo nữ vẫn gặp phải các định kiến xã hội. Độc giả/ khán giả ngày nay là những người tiêu dùng thông tin, họ có nhiều sự lựa chọn về tiêu dùng thông tin hơn trước đây: có nhiều tờ báo, nhiều đài phát thanh, nhiều kênh truyền hình, nhiều trang tin điện tử khác nhau. Tuy nhiên họ vẫn có những mong đợi như cũ đối với nhà báo nữ chẳng hạn như nhà báo nữ thì phải viết ra những gì êm dịu, nhẹ nhàng, họ không thích đọc/ nghe tin tức về tình hình chính trị căng thẳng. Khán giả muốn thấy nữ phóng viên luôn tươi cười khi phỏng vấn một nhân vật, nhưng nữ phóng viên làm sao có thể vui tươi mỉm cười được khi đang phỏng vấn một nam chính khách với những câu hỏi mà ông ấy không muốn trả lời. Nói chung độc giả/ khán giả chỉ luôn phê phán nhà báo nữ về dáng vẻ bề ngoài và cách ăn mặc của họ, nhà báo nữ phải có nét đẹp, hấp dẫn, dịu dàng và chịu đựng. Thêm vào đó, việc dung hòa cuộc sống cá nhân và công việc làm báo vẫn là một  thách thức lớn mà nam giới thường không phải đối mặt.

Ngày nay, có một sự đảo ngược khá rõ, đó là số nhà báo nữ, nữ phóng viên đã gia tăng, nhiều khi còn đông hơn nam giới, tuy nhiên những vị trí quan trọng vẫn dành cho nam giới. Có nhiều nữ phóng viên tình nguyện đến các chiến trường, các quốc gia có xung đột vũ trang vì họ thấy cần phải làm việc nhiều hơn và tốt hơn để tạo sự khác biệt và được mọi người biết đến. Tuy nhiên, từ khi một số nhà báo bị bắt làm con tin và bị sát hại ở các nơi đang xảy ra xung đột vũ trang thì các báo/ đài ngưng không gửi phóng viên đến những nơi quá nguy hiểm.  

Nhà báo nữ Nguyễn Thế Thanh nhắc tới những nhà báo nữ đầu tiên của nước ta như: Sương Nguyệt Anh, Đạm Phương nữ sử, Kim Anh (là bút hiệu của nhà hoạt động cách mạng Nguyễn Thị Minh Khai). Bà cho rằng không có nghề gì mà không thích hợp với nữ giới, dù có một số nghề có khó khăn hơn đối với nữ giới. Khi phải theo dõi, làm phóng sự điều tra những vụ việc có tính chất  vi phạm pháp luật, hình sự, nhà báo nữ thường phải nghe những lời ong tiếng ve từ chồng hoặc gia đình, họ hàng chẳng hạn như: hãy lo làm vợ, làm mẹ đi, sao lại phải làm công việc khó khăn này, và gây phiền toái cho gia đình vì họ bị những người phạm pháp đe dọa trả thù.  

Theo bà Ockrent, vai trò của nhà báo là phải nói lên sự thật, không được im lặng, vì im lặng thì cái ác sẽ càng tăng lên, ta cần cảnh báo cho mọi người biết để phòng tránh và ngăn ngừa. Ngày nay, các trang mạng xã hội trên internet như Facebook thường là nơi đầu tiên mà nhiều người tiếp cận thông tin. Nhờ sự phát triển của khoa học kỹ thuật, bất kỳ ai cũng có thể phát tán hình ảnh và thông tin đi khắp nơi và ít bị kiểm duyệt.  Do có nhiều kênh thông tin khác nhau, bên cạnh lợi ích là ta dễ tiếp cận thông tin, dễ có sự minh bạch nhưng ta cũng khó phân biệt được nguồn tin nào là đúng hay sai. Tuy nhiên, nhà báo chân chính, có đạo đức phải luôn tôn trọng sự thật. Ở Pháp, có một vài báo có mục điểm báo để chọn lọc, xem xét lại thông tin xem tin nào thật và tin nào sai sự thật. Dù ta đảm bảo tính dân chủ và người dân có quyền được biết thông tin nhưng cũng phải có giới hạn, luật pháp ở Pháp ngăn cấm những câu trích dẫn mang tính phân biệt chủng tộc, khi đăng hình ảnh trẻ em lên báo/mạng thì phải làm mờ khuôn mặt.

Như trên đã nói, nhờ sự phát triển của khoa học kỹ thuật mà nữ giới làm báo dễ dàng hơn. Nhưng nay nhà báo cũng gặp phải nhiều cạnh tranh hơn. Để tạo một trang tin điện tử ta cần có vốn tài chính và nhiều người trẻ bây giờ thích xem YouTube chỉ để giải trí, thích những câu chuyện hài hước cho vui thôi. Đối với nhà báo nữ, tình trạng bị quấy rối tình dục hầu như phổ biến khắp thế giới. Nhưng nếu nhiều nhà báo nữ cùng nhau tố cáo kẻ vi phạm thì dễ dàng hơn là từng nhà báo tố cáo một cách cá nhân, đơn độc.

Về cuối buổi, bà Ockrent chia sẻ là bà thấy rất vui khi có nhiều nữ tham dự viên phát biểu giao lưu với bà. Để được thành công, nữ giới hãy làm việc chăm chỉ hơn nam giới. Bà Thế Thanh cũng cho rằng cuối cùng thì năng lực làm việc là thuyết phục nhất. Một nữ tổng biên tập phải có năng lực tư duy và phân tích đề tài, biết giao việc phù hợp cho nhân viên, biết bảo vệ nhân viên khi họ gặp khó khăn trong công việc, bởi vì họ đã phải làm như vậy do nhiệm vụ mà ta giao cho họ. Với ý chí và quyết tâm thì nữ giới cũng có thể làm tổng biên tập.

 

Lê Thị Hạnh tường thuật

 

Tài liệu tham khảo:

http://www.phap.fr/sach-hoi-thao/2017/03/24/phu-nu-va-nghe-lam-bao/