Fri, 10/07/2016 - 16:10 - 105 Views

Ngày 30/9/2016, buổi hội thảo “Vấn đề giới trong hoạt động khoa học, kỹ thuật & hội nhập quốc tế” đã được tổ chức tại TP.HCM. Đây là một hội thảo trong chuỗi ba hội thảo nhằm triển khai Kế hoạch của Ủy ban nhân dân Thành phố về thực hiện “Chương trình hành động quốc gia về bình đẳng giới, vì sự tiến bộ phụ nữ trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh năm 2016 - 2018”, do Ban Vì sự tiến bộ phụ nữ và Bình đẳng giới Thành phố và Hội Nữ trí thức Thành phố phối hợp tổ chức.

Chủ trì Hội thảo này có: GS-TS. Phan Thị Tươi, Phó chủ tịch Hội Nữ trí thức Việt Nam; Thạc sĩ Nguyễn Thị Khánh Tâm, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nữ trí thức Thành phố. Bên cạnh đó, cũng có sự tham dự của đại diện Hội LH Phụ nữ TP và các quận/huyện, Hội đồng nhân dân quận/huyện, các khoa, trung tâm nghiên cứu các trường đại học, chuyên gia tâm lý, cán bộ giảng dạy,v.v...

TS. Lương Bạch Vân, Phó Chủ tịch UB Mặt trận Tổ quốc TP.HCM trao đổi tại HT "Vấn đề giới trong hoạt động khoa học, kỹ thuật & hội nhập quốc tế".

Thực trạng nữ làm công tác nghiên cứu khoa học

- Năm 2015, Ủy ban Nobel đã khẳng định một xu hướng ngày càng tăng kể từ đầu những năm 2000, đó là Nữ hóa các giải thưởng. Tại Việt Nam, nữ trí thức nhận Giải thưởng Hồ Chí Minh chiếm tỷ lệ 1.4%.

- Tỉ lệ nhà khoa học nữ Việt Nam đạt 40%, trong khi tỉ lệ nhà khoa học nữ trên thế giới là 25% (Việt Nam cao gấp 1.6% so với tỷ lệ chung của nữ toàn thế giới). Theo thống kê năm 2013, tỷ lệ nữ có trình độ đại học chiếm 36,24%; thạc sĩ: 33,9%; tiến sĩ: 25,69%. Tỷ lệ nữ giáo sư, phó giáo sư tuy còn rất khiêm tốn, song cũng đang tăng lên qua các năm, GS: 5,26%; PGS: 22,57%.

- Tại TP. HCM trong giai đoạn 2011 đến 2015, có 673 đề tài nghiên cứu khoa được thực hiện và nghiệm thu, có 170 đề tài do các nhà khoa học nữ làm chủ nhiệm (chiếm tỷ lệ trên 25%). Tuy nhiên, số lượng đề tài do các nhà khoa học nữ làm chủ nhiệm ngày càng tăng.

- Nhìn chung nữ trí thức ngày càng có vai trò đáng kể trong các cơ quan nghiên cứu khoa học, có nhiều đóng góp cho sự nghiệp nghiên cứu khoa học. Bên cạnh công tác nghiên cứu, họ còn là những người vợ, người mẹ, vì vậy khó khăn vất vả sẽ thử thách họ nhiều hơn, vẫn còn nhiều rào cản, trở ngại để phụ nữ tham gia theo đuổi sự nghiệp khoa học của mình, bởi hành trình nghiên cứu khoa học là một công việc khó nhọc, vất vả, lấy đi nhiều thời gian, công sức của người nghiên cứu, đặc biệt là đối với phụ nữ. Vì vậy, nữ đặc biệt ít trong các ngành khoa học tự nhiên, kỹ thuật, toán học. Tính đến năm 2015, phụ nữ mới chỉ chiếm 5,35% những người đoạt giải Nobel, với 48 phụ nữ trên 897 người đoạt Giải kể từ khi giải thưởng ra đời năm 1901, nhưng trong số đó đã có hơn một nửa là Giải thưởng về Văn chương & Hòa bình.

TS. Phan Thu Nga, GĐ Trung tâm Kỹ thuật, Tài nguyên, Môi trường & Biển trình bày tham luận "Nữ trí thức tham gia nghiên cứu khoa học tại TP.HCM".

Giải pháp tăng tỷ nữ trí thức tham gia nghiên nghiên cứu khoa học, công nghệ, kỹ thuật,  toán học (STEM)

- Xây dựng các chính sách hỗ trợ nhằm nâng cao vị thế của nữ giới trong lĩnh vực khoa học công nghệ, như thực hiện các thống kê về chỉ số phát triển con người của nam và nữ; thành lập một tổ chức cấp chính phủ của các nhà khoa học nữ hoạt động trong lĩnh vực khoa học công nghệ; gắn kết phụ nữ trong lĩnh vực này; tài trợ cho các nghiên cứu khoa học do nữ giới thực hiện, cụ thể là hỗ trợ kinh phí để ứng dụng kết quả nghiên cứu trong sản xuất nhằm thực hiện thương mại hóa kết quả nghiên cứu đó; cung cấp học bổng cho nữ học giả; cung cấp các dịch vụ hỗ trợ công việc nhà để phụ nữ có thời gian nghiên cứu trong phòng thí nghiệm, hoặc như thành lập trung tâm chăm sóc trẻ dành cho chị em hoạt động trong lĩnh vực khoa học; thành lập hệ thống cố vấn, hướng dẫn đối với những người trẻ; vấn đề việc làm cho các nữ sinh viên được đào tạo trong các ngành kỹ thuật, cơ khí,…

- Tăng cường những cơ hội cho nữ giới trong các lĩnh vực vực STEM để đạt được những thành công lớn hơn về kinh tế và bình đẳng của phụ nữ trên các lĩnh vực. Cụ thể như kết nối, tạo điều kiện cho nhóm nữ làm công tác nghiên cứu khoa học tại Việt Nam nói chung và TP.HCM nói riêng được kết nối với các tổ chức quốc tế như:

1- Nhóm nữ giới hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học và công nghệ ở châu Á - Thái Bình Dương, để học tập, tham khảo cách đề xuất chính sách và điều hành các chương trình có liên quan đến nghiên cứu khoa học;

2- Mạng lưới các phụ nữ trong lĩnh vực Kỹ thuật và Khoa học toàn cầu (INWES). INWES là tổ chức kết nối các tổ chức phụ nữ, phụ nữ làm việc trong lĩnh vực STEM, với mục đích chung là hướng tới một thế giới tốt đẹp hơn. INWES cũng chính là sáng kiến của Liên hợp quốc, được hình thành năm 2002, Mạng lưới này là đối tác phi chính phủ chính thức của UNESCO, với 250.000 thành viên từ khoảng 60 nước. Theo báo cáo của UNESCO năm 2007, những người phụ nữ có con nhỏ thường bị gạt ra khỏi mạng lưới. Chính vì vậy, sự kết nối giữa những người phụ nữ làm công tác khoa học kỹ thuật trên toàn cầu là vô cùng cần thiết, đặc biệt là trong thế giới hiện nay, khi sự kết nối được nhìn nhận như một loại vốn xã hội; kết nối giúp tăng cường các hỗ trợ nghiên cứu, chia sẻ thông tin, sự minh bạch, uy tín, cơ hội… đồng thời cũng là giúp tăng nguồn thu nhập.

- Nghiên cứu phương thức cải thiện sự tham gia của phụ nữ trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, và đổi mới sáng tạo với sự nhấn mạnh thúc đẩy bình đẳng giới, trao quyền cho phụ nữ thông qua giáo dục và đào tạo.

- Trong bối cảnh khoa học và công nghệ đang có tốc độ phát triển nhanh chóng, cùng với sự ra đời của các thỏa thuận hợp tác TPP Xuyên Thái Bình Dương (Trans-Pacific Partnership) và Cộng đồng Kinh tế ASEAN (ASEAN Economic Community), nhiều trường đại học công lập và tư thục tại Việt Nam cần khuyến khích mạnh mẽ phụ nữ lựa chọn những chương trình đào tạo có thể giúp họ chuẩn bị sẵn sàng để làm việc trong lĩnh vực STEM.

Đề xuất, kiến nghị

- Cần có chính sách bình đẳng tuổi nghỉ hưu của nữ trí thức ngang bằng nam giới để nữ trí thức có thêm cơ hội cống hiến thành quả nghiên cứu khoa học cho đất nước, cho nhân loại.

- Cần có chính sách thưởng gấp đôi cho các giải thưởng nghiên cứu khoa học xuất sắc do nữ làm chủ đề tài.

- Các đoàn thể, đặc biệt là Hội LH Phụ nữ cần quan tâm tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức về bình đẳng giới cho những người mẹ, người bà là phải tạo điều kiện, cơ hội cho con gái học tập, say mê nghiên cứu khoa học. Đồng thời thành lập quỹ học bổng cho những nữ sinh có thành tích học tập xuất sắc.

- Các cấp lãnh đạo bộ ngành chức năng cần quan tâm cơ cấu bố trí cán bộ nữ trong ban giám hiệu các trường đại học. Vì thực tế cho thấy, những đơn vị có nữ trong ban giám hiệu, đặc biệt là hiệu trưởng thì ở đó vấn đề bình đẳng giới được quan tâm rõ nét.

- Hội nữ trí thức Thành phố:

1- Cần có những hoạt động thúc đẩy & truyền cảm hứng, giáo dục phụ nữ, nữ sinh viên thay đổi nhận thức, tích cực, chủ động tham gia học tập, nghiên cứu khoa học nói chung và các ngành STEM nói riêng. Cụ thể như tổ chức khen thưởng hoặc đề xuất khen thưởng các nữ trí thức có công trình nghiên cứu xuất sắc, bảo vệ thành công luận án tiến sĩ trong nước, được phong hàm giáo sư, phó giáo sư; hoặc tìm nguồn tài trợ cho nữ nghiên cứu khoa học từ các mạng lưới nghiên cứu khoa học xuyên quốc gia.

2- Cần đề xuất để tham gia những đề tài nghiên cứu khoa học liên quan đến hiện trạng nữ trí thức tham gia nghiên cứu khoa học, bình đẳng giới trong nghiên cứu khoa học và các lĩnh vực khác nhằm triển khai thực hiện Chương trình hành động quốc gia về bình đẳng giới, vì sự tiến bộ phụ nữ trên địa bàn TP. HCM.

3- Tổ chức hoạt động giao lưu, trao đổi kinh nghiệm giữa các nữ nghiên cứu khoa học để ngày càng thu hút nữ trí thức tham gia nghiên cứu thực hiện các đề tài khoa học thiết thực, hiệu quả, ứng dụng trong giảng dạy và đời sống.

 

Theo Khánh Tâm

 Ảnh: Phong Nhã

Nguồn: http://hoinutrithuctphcm.vn/blogs/detail/1259