Tue, 08/30/2016 - 09:45 - 128 Views

Nguyễn Thành Phúc*, Ngô Thị Thu Trang**

TÓM TẮT

Người Raglai có đời sống tách biệt ra khỏi những cộng đồng khác. Xã Phước Trung, nơi mà 96%[1] dân số là người Raglai sinh sống đang chịu tác động nặng nề bởi tình trạng hạn hán với đặc điểm sinh kế chủ yếu của địa phương là sản xuất nông nghiệp: trồng lúa, hoa màu và chăn nuôi gia súc). Hiện nay họ gặp nhiều khó khăn trong canh tác, nhiều hộ dân người Raglai hầu như không còn khả năng sản xuất được trong điều kiện khô hạn. Hạn hán đã và đang gây sức ép mạnh mẽ lên sinh kế cộng đồng Raglai, làm vượt ngưỡng chịu đựng của họ từ đó đẩy tình trạng di cư ngày một tăng lên. Tuy nhiên, ai sẽ là người đi và ai sẽ là người ở lại, khi mà nền tảng là chế độ mẫu hệ của người Raglai bao trùm lên xã hội khiến phụ nữ phải đảm nhiệm những vai trò được cho là quan trọng hơn người nam trong cộng đồng của họ và với việc đi di cư sẽ tạo ra những thay đổi trong gia đình. Tuy nhiên với đặc điểm văn hóa của người Raglai vai trò giới của người phụ nữ (người vợ) và người nam (người chồng) trong hộ gia đình sẽ thay đổi trong bối cảnh trong gia đình họ có chồng hoặc vợ phải di dân, điều này có thể gia tăng vai trò lên người còn ở lại.

Nhóm tác giả đã dùng phương pháp tiếp cận liên ngành, nghiên cứu giới dưới góc nhìn địa lý học và dân tộc học. Nghiên cứu định tính là chính, thực hiện  20 phỏng vấn sâu trong những hộ gia đình người Raglai có người di cư. Nội dung phỏng vấn xoay quanh 3 nhóm chủ đề: 1. Vai trò sản xuất, 2. Vai trò tái sản xuất, 3. Sở hữu tài sản và ra quyết định. Sau đó nhóm tác giả sử dụng phương pháp phân tích ma trận thông tin trong dữ liệu định tính để có số liệu phần trăm định lượng cho đề tài. Nhóm tác giả còn sử dụng các dữ liệu thứ cấp từ các công trình nghiên cứu liên quan và cơ quan ban ngành xã Phước Trung, huyện Bác Ái. Ngoài ra, tác giả còn tham vấn ý kiến của các chuyên gia trong lĩnh vực nghiên cứu về người Raglai để có cái nhìn rõ nét và chính xác nhất về văn hóa tộc người này.

Kết quả tham luận muốn trình bày những thay đổi trong vai trò giới của người Raglai dưới tác động của di dân.  Sự thay đổi vai trò giới thể hiện trong vai trò sản xuất, vai trò tái sản xuất và trong sự ra quyết định và sở hữu tài sản. Sự thay đổi này tạo nên sự nâng cao vai trò giới trong gia đình người Raglai dưới tác động của di dân.



* Cử nhân, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
* *Tiến sĩ, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

[1] UBND xã Phước Trung, 2014, Báo cáo tình hình thực hiện nhiệm vụ Kinh tế - Xã hội – QPAN 6 tháng đầu năm, giải pháp thực hiện năm 2014. 05/2015. Phước Trung